De volgende crisis
July 5th, 2008 | 
Author: Dat de Westerse aandelenbeurzen nog altijd uiterst zwak presteren zal u niet ontgaan zijn. Het afgelopen halfjaar verloor de AEX zo’n 20% van haar waarde, leverde de BEL-20 een kwart van haar beurswaarde in en heeft de Chinese beurs al bijna de helft van haar beurswaarde zien verdampen.
Eigenlijk valt de huidige beursstemming terug te voeren op een tweetal belangrijke gebeurtenissen: de kredietcrisis en de sterk gestegen prijs van grondstoffen. Specifiek voor exporterende Europese bedrijven geldt nog eens dat zij benadeeld worden door de hoge koers van de Euro.
DE KREDIETCRISIS
De kredietcrisis is nog altijd niet achter de rug. Dat banken als Fortis bij partijen in Rusland, China en Libië om geld moeten smeken geeft dit maar al te duidelijk aan. De jarenlange, (te) ruime kredietverlening heeft gezorgd voor een overwaardering van onroerend goed, zowel in de Verenigde Staten als in veel Europese landen.
De zware afboekingen die banken hebben moeten doen maakt echter dat zij vanaf nu meer zekerheden wensen te verkrijgen. Meer zekerheden aan de kant van de bank kunt u vrijwel direct vertalen naar hogere rentepercentages. En hogere rentes vertalen zich dan al vrij snel in lagere hypotheken… Dit leidt vervolgens tot stilstand op de huizenmarkt, en in dit perspectief dient u dan ook de recente sterke terugval van het aantal verkochte woningen in Nederland (en elders) te bezien.
De onzekerheden over eventuele nieuwe afboekingen bij banken maakt dat bankaandelen nog altijd zeer gevoelig zijn voor tegenvallende berichten of geruchten. Daarbij komt dat de dunne handel (vooral kleine en middelgrote) aandelen momenteel extra gevoelig maakt voor sentimentgedreven beleggers.
DE STERK GESTEGEN PRIJS VAN GRONDSTOFFEN
De sterke prijsstijgingen van grondstoffen zet zowel bedrijven als de consument verder onder druk. De sterk gestegen prijzen voor olie en andere grondstoffen laten zich mede verklaren door de sterke groei in de vraag naar deze producten in opkomende economische regio’s. Bij ons in Europa heeft dit tot gevolg dat de inflatie in hoog tempo oploopt.
De Westerse centrale banken zitten daarmee in een zeer lastig parket en stagflatie (een periode van hoge inflatie én lage groei) dreigt. Het verlagen van de rente, om de economie een stimulans te geven, zal de inflatie versneld laten oplopen. Het verhogen van de rente, ter bestrijding van de inflatie (zoals afgelopen week door de Europese Centrale Bank), zal de al zwakke economie nog verder doen afkoelen. Hierbij is het overigens nog maar zeer de vraag of een hogere rente de inflatie kan beteugelen: de (hoge) prijzen van olie en andere grondstoffen komen tot stand op een wereldwijde markt van vraag en aanbod en zijn geen interne Europese aangelegenheid (die met een ’simpele renteverhoging’ tot stilstand kan worden gebracht)!
DRUK OP BEDRIJFSWINSTEN
De zwakke economische groei en de sterk gestegen prijzen van grondstoffen zetten de winstmarges van bedrijven onder druk. En aangezien de winstmarges zich afgelopen jaar nog op recordniveau bevonden, lijkt het aannemelijk dat zich hier een correctie zal gaan voordoen.
Lagere marges leiden tot een lagere winst. En een lagere winst betekent dat de waarderingen van sommige bedrijven eigenlijk heel wat minder laag zijn dan ze momenteel soms lijken. Veel aandacht voor welke aandelen u al dan niet in portefeuille opneemt en algeheel conservatisme zijn wat ons betreft in deze onzekere tijden dan ook aan te bevelen.
VOLGENDE CRISIS: DE CONSUMENT AAN DE BEURT?
Na de Azië-crisis, de IT-hype en de kredietcrisis wordt een volgende economische crisis wellicht gedreven door de (Westerse) consument. De gevolgen van globalisering, vergrijzing, stagnerende (of zelfs dalende) huizenprijzen en stijgende prijzen van onder andere voedsel en brandstof zorgt ervoor dat de consument steeds minder vrij te besteden geld over heeft - ook de consument kan elke euro immers maar één keer uitgeven.
In dit scenario zullen de inkomens in Westerse landen en die in opkomende markten - gedreven door globalisering - steeds meer naar elkaar convergeren. Dit zorgt voor een ’squeeze’ van de gemiddelde Westerse werknemer: nauwelijks stijgende lonen terwijl de noodzakelijke uitgaven in gestaag tempo blijven oplopen. De vrije bestedingsruimte van de consument wordt daarmee alsmaar verder gereduceerd. Dit proces is eigenlijk al vele jaren aan de gang. Volgens het Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung (DIW) neemt in Duitsland de middenklasse al in omvang af en wordt het onderscheid tussen midden- en onderklasse steeds diffuser. En daar waar volgens prof. Elizabeth Warren van de Harvard Law School een gemiddeld gezin in de VS in de jaren 70 zo’n 50% van haar inkomen kwijt was aan ‘basiszaken’ als woning en ziektekosten is men tegenwoordig gemiddeld al zo’n 75% van het inkomen kwijt aan deze zaken.
Het frappante is dat we het goed mogelijk achten dat bovenstaand scenario zich verder zal voltrekken, terwijl juist sprake is van een hoge werkgelegenheid. Kort gezegd: volop werk (zowel voor hoger- als lageropgeleiden), maar nauwelijks voldoende inkomsten om het hoofd boven water te kunnen houden. Dit vanwege de toenemende internationale concurrentie op de (wereldwijde) arbeidsmarkt - juist ook onder hoogopgeleiden die, mede dankzij Internet, steeds vaker moeten concurreren met slimme, ambitieuze en steeds beter opgeleide kenniswerkers uit opkomende markten. Het feit dat een startende loodgieter tegenwoordig meer verdient dan een gemiddelde academische starter kan dan ook in dit licht bezien worden.
Wij rekenen erop de komende maanden en jaren steeds meer nieuwsberichten in de media tegen te komen waarin de gevolgen van het hierboven beschreven scenario tot uitdrukking komen. Berichten van mensen met degelijke banen, die steeds moeilijker blijken rond te kunnen komen. Juist ook voor beleggers zijn dit ontwikkelingen om goed in de gaten te houden!
Met vriendelijke groet,
Hendrik Oude Nijhuis
© Kingfisher Capital, Braakstraat 22, 7581 EZ Losser, Nederland
Posted in Beleggen